วันที่ 7 ตุลาคม 2569 ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม เป็นประธานในงานแถลงข่าวและส่งมอบนวัตกรรม “รับมือภัยน้ำ ด้วยวิจัยและนวัตกรรม : รู้ทัน บรรเทา เยียวยา ฟื้นฟู” จัดโดยสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ร่วมกับหน่วยงานภาคีเครือข่ายวิจัย ณ ศูนย์ส่งเสริมการวิจัยเพื่อมรดกทางวัฒนธรรม อาคาร วช.8 โดยมีนายดนุพร ปุณณกันต์ ผู้ช่วยรัฐมนตรีประจำกระทรวง อว. และ ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ พร้อมด้วยนักวิจัย นักประดิษฐ์ และกลุ่มผู้ใช้ประโยชน์เข้าร่วม
ศ.ดร.ยศชนัน กล่าวว่า งานวิจัยและนวัตกรรมเป็นกลไกสำคัญในการรับมือภัยพิบัติ สามารถนำองค์ความรู้ เทคโนโลยี และข้อมูลมาใช้ประโยชน์เพื่อเตรียมความพร้อม ประเมินสถานการณ์ ลดผลกระทบ และช่วยเหลือประชาชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะการรับมือภัยธรรมชาติที่จำเป็นต้องอาศัยข้อมูลอย่างเป็นระบบและการบูรณาการระหว่างหน่วยงาน
นอกจากนี้ การนำผลงานวิจัยจากห้องปฏิบัติการไปทดลองใช้ในพื้นที่จริง จะช่วยให้นักวิจัยเข้าใจปัญหาและข้อจำกัด ต่อยอดและปรับปรุงนวัตกรรมให้ตอบโจทย์ผู้ใช้งานมากขึ้น พร้อมขยายผลไปยังพื้นที่ที่มีความต้องการ เพื่อให้ประชาชนสามารถกลับคืนสู่ภาวะปกติได้รวดเร็วหลังสถานการณ์คลี่คลาย
ด้าน ดร.วิภารัตน์ กล่าวว่า วช. ในฐานะหน่วยงานบริหารจัดการทุนวิจัยและนวัตกรรมของประเทศ ได้ผลักดันผลงานวิจัยด้านการรับมือภัยพิบัติภายใต้แนวคิด “รู้ทัน บรรเทา เยียวยา ฟื้นฟู” ครอบคลุมตั้งแต่ก่อนเกิดภัย ระหว่างเกิดภัย และหลังเกิดภัย เพื่อให้นวัตกรรมเป็นเครื่องมือในการเฝ้าระวัง ประเมินความเสี่ยง ช่วยเหลือประชาชน และฟื้นฟูพื้นที่และสิ่งแวดล้อมอย่างเป็นระบบ
สำหรับการส่งมอบครั้งนี้ มีนวัตกรรมภายใต้การสนับสนุนทุนวิจัยจาก วช. จำนวน 7 นวัตกรรม ได้แก่
1. นวัตกรรมสีเขียวจากขยะพลาสติก เพื่อฟื้นฟูพื้นที่โรงเรียนประสบอุทกภัยในกรุงเทพมหานคร จำนวน 38 ชุด
2. AGENT 29 คอปเปอร์นาโนรูปเข็ม นวัตกรรมป้องกันจุลชีพหลังภัยพิบัติน้ำท่วม จำนวน 700 แกลลอน มอบให้สถาบันอาชีวศึกษาและชุมชน 33 แห่ง
3. CLEAR SOIL ผลิตภัณฑ์สำหรับย่อยสลายโลหะหนักเพื่อฟื้นฟูสภาพดิน จำนวน 1,000 ขวด มอบให้เครือข่ายเกษตรกรและวิสาหกิจชุมชน 10 แห่ง
4. นวัตกรรมออกซิเจนกระป๋องสำหรับพกพา จำนวน 250 กระป๋อง มอบให้เทศบาลเมืองปทุมธานีและศูนย์บริการสาธารณสุข 24 บางเขน
5. Flood Eye และ Flood Boy แพลตฟอร์มอัจฉริยะและเครือข่ายเซนเซอร์สำหรับเฝ้าระวังและประเมินความเสี่ยงอุทกภัยในพื้นที่ชุมชน 10 แห่ง
6. ระบบอากาศยานไร้คนขับ สำหรับสำรวจและสนับสนุนการจัดการภัยพิบัติอุทกภัย มอบให้สำนักงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัดพระนครศรีอยุธยา
7. ชุดยังชีพสำหรับแมวในภาวะน้ำท่วม Gatti Bag & Gatti Box จำนวน 10 ชุด มอบให้คณะสัตวแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
ภายในงานยังมีการเสวนา “RE:THINK RE:BUILD RE:LIVE คิดใหม่ ฟื้นใหม่ กลับมาใช้ชีวิตอย่างมั่นคง” นำเสนอผลงานวิจัยและนวัตกรรมสำหรับการเฝ้าระวัง ช่วยเหลือ และฟื้นฟูผู้ประสบภัย อาทิ Flood Eye & Flood Boy นวัตกรรมเฝ้าระวังและประเมินความเสี่ยงอุทกภัย ออกซิเจนกระป๋องสำหรับผู้ประสบภัย และโดรนอัจฉริยะสำหรับภารกิจช่วยเหลือในพื้นที่วิกฤต
ขณะเดียวกัน ยังมีการนำเสนอแนวทาง “RE:BUILD ฟื้นใหม่ ด้วยวิจัยและนวัตกรรม” ครอบคลุมการฟื้นฟูพื้นที่จากขยะหลังน้ำท่วม การใช้นาโนเทคโนโลยีเพื่อความปลอดภัย และการฟื้นฟูผืนดินให้กลับมาปลอดภัย สะท้อนบทบาทของวิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรมในการยกระดับการจัดการภัยพิบัติของไทย ตั้งแต่การป้องกัน รับมือ เยียวยา ไปจนถึงการฟื้นฟูอย่างยั่งยืน
