กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ย้ำความสำเร็จของประเทศไทยในการควบคุมและป้องกันการถ่ายทอดเชื้อเอชไอวีจากแม่สู่ลูก โดยยังคงรักษาอัตราการถ่ายทอดเชื้อให้อยู่ในระดับต่ำอย่างต่อเนื่อง พร้อมเดินหน้าสนับสนุนการตรวจวินิจฉัยการติดเชื้อ HIV-1 ในทารกแรกเกิดจากแม่ที่ติดเชื้อ เพื่อให้ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที ลดความเสี่ยงต่อการเสียชีวิตในเด็กกลุ่มนี้ ตามเป้าหมาย “สิ้นสุดเอดส์ ปี 2573”
ดร.นพ.สราวุฒิ บุญสุข อธิบดีกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ เปิดเผยว่า องค์การอนามัยโลก (WHO) กำหนดให้วันที่ 1 ธันวาคมของทุกปีเป็นวันเอดส์โลก เพื่อสร้างความตระหนักรู้ในการควบคุมและป้องกันโรค รวมถึงการอยู่ร่วมกับผู้ติดเชื้อโดยไม่ตีตรา ทั้งนี้ กระทรวงสาธารณสุขกำหนดให้เด็กทุกคนที่เกิดจากแม่ติดเชื้อ ต้องได้รับการตรวจหาเชื้อเอชไอวี
กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์มีห้องปฏิบัติการกระจายทั้งส่วนกลางและภูมิภาค 15 แห่ง รองรับการตรวจวินิจฉัยการติดเชื้อ HIV-1 ในทารกด้วยวิธี PCR ซึ่งเป็นมาตรฐานระดับสากล สามารถตรวจพบเชื้อได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น มีความแม่นยำสูง ช่วยให้เด็กเข้าสู่ระบบการรักษาได้เร็ว ส่งผลต่อการลดอัตราการเสียชีวิตอย่างมีนัยสำคัญ
ในปีงบประมาณ 2568 พบหญิงตั้งครรภ์ที่ติดเชื้อจำนวน 3,500 ราย โดยมีทารกที่ตรวจพบว่าติดเชื้อ 40 ราย คิดเป็นอัตราการถ่ายทอดเชื้อจากแม่สู่ลูกเพียงร้อยละ 1.14
ความสำเร็จนี้เกิดจากการทำงานร่วมกันของเครือข่ายห้องปฏิบัติการกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ และพันธมิตรทั้งในและนอกกระทรวง ผ่านระบบ Active Case Management (ACC) ที่ช่วยให้ทารกกลุ่มเสี่ยงได้รับการติดตาม ตรวจยืนยัน และเข้ารับการรักษาอย่างมีประสิทธิภาพ
ไทยยังคงรักษาอัตราการถ่ายทอดเชื้อจากแม่สู่ลูกในระดับต่ำที่ร้อยละ 1.46 และได้รับการรับรองจาก WHO ตั้งแต่ปี 2559 ว่าสามารถยุติการถ่ายทอดเชื้อเอชไอวีจากแม่สู่ลูกได้สำเร็จ เป็นประเทศแรกในเอเชียและลำดับที่สองของโลกที่บรรลุเกณฑ์ดังกล่าว
อธิบดีกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ย้ำว่า หน่วยงานจะเดินหน้าพัฒนาระบบตรวจวินิจฉัยให้ได้มาตรฐานสากล และทำงานร่วมกับทุกภาคส่วน เพื่อให้ประเทศไทยก้าวสู่เป้าหมาย “สิ้นสุดเอดส์ ปี 2573” อย่างยั่งยืน
