“ยศชนัน” นำทัพ อว. ลงพื้นที่เชียงราย ติดตามวิกฤตสารหนูปนเปื้อนแม่น้ำกกอย่างใกล้ชิด ส่งมอบนวัตกรรมกรองน้ำฝีมือนักวิจัยไทย 2 ระบบ ให้ 3 ชุมชนใน ต.ริมกก ใช้งานทันที ชูจุดเด่นเทคโนโลยีกรอง 3 ชั้น-เรซินฟื้นฟูใช้ซ้ำได้นาน 4-5 ปี พร้อมเครื่อง AquaNano ระดับนาโนและระบบตรวจคุณภาพน้ำแบบติดตามได้ ย้ำภารกิจเร่งด่วนคือสร้างความมั่นใจเรื่องน้ำสะอาด ขณะเดินหน้าผลักดันการแก้ปัญหาระยะยาวตั้งแต่ต้นน้ำ
วันที่ 31 สิงหาคม 2569 ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) พร้อม สส.ต้นน้ำ ลงพื้นที่ตำบลริมกก อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย เพื่อติดตามสถานการณ์และความคืบหน้าการแก้ไขปัญหาสารหนูปนเปื้อนในแม่น้ำกก ซึ่งเป็นวิกฤตด้านคุณภาพน้ำที่ส่งผลกระทบต่อวิถีชีวิต ความปลอดภัย และความเชื่อมั่นของประชาชนในพื้นที่
ศ.ดร.ยศชนัน กล่าวว่า วิกฤตสารหนูปนเปื้อนในแม่น้ำกกเป็นปัญหาที่ไม่สามารถนิ่งนอนใจได้แม้แต่เวลาเดียว แม้เป้าหมายระยะยาวและยั่งยืนที่สุดคือการผลักดันให้แม่น้ำกลับมาสะอาดและปลอดภัยตั้งแต่ต้นน้ำ แต่ในระหว่างที่การแก้ปัญหากำลังเดินหน้า ประชาชนยังคงต้องการน้ำสะอาดสำหรับการอุปโภคบริโภคในทุกวัน
“น้ำคือชีวิต เป็นรากฐานของเกษตรกรรม และเป็นสารตั้งต้นของความเชื่อมั่นในทุกๆ ด้าน”
กระทรวง อว. จึงนำแนวทางการใช้ วิทยาศาสตร์ วิจัย และเทคโนโลยี ลงมาแก้ปัญหาความเดือดร้อนของประชาชนอย่างเป็นรูปธรรม โดยระดมหน่วยงานวิจัยหลักของประเทศทำงานร่วมกับพื้นที่ นำองค์ความรู้และนวัตกรรมมาพัฒนาระบบกรองน้ำที่เข้าถึงได้จริง และสามารถต่อยอดใช้งานโดยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและระบบประปาหมู่บ้าน
สำหรับนวัตกรรมที่นำมาส่งมอบครั้งนี้ ประกอบด้วย 2 ระบบหลัก ได้แก่
1. ระบบบำบัดและลดการปนเปื้อนสารหนู พัฒนาโดยสถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน (องค์การมหาชน) ร่วมกับมหาวิทยาลัยขอนแก่น เป็นนวัตกรรมกรองน้ำ 3 ชั้น ที่ประยุกต์ใช้เทคโนโลยีแสงซินโครตรอนร่วมกับระบบเรซินดูดซับเฉพาะทาง สามารถดักจับสารหนูได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยเรซินสามารถล้างฟื้นฟูและนำกลับมาใช้ซ้ำได้ยาวนานถึง 4-5 ปี ช่วยลดภาระต้นทุนของชุมชนในระยะยาว
2. เครื่อง AquaNano ของ NANOTEC สวทช. นวัตกรรมผลิตและกรองน้ำดื่มด้วยเทคโนโลยีระดับนาโน มาพร้อมระบบติดตามคุณภาพน้ำ หรือ Water Quality Monitoring เพื่อช่วยตรวจสอบและสร้างความมั่นใจให้ประชาชนว่าน้ำดื่มมีคุณภาพสะอาดและปลอดภัย
ในการลงพื้นที่ครั้งนี้ กระทรวง อว. ได้ส่งมอบระบบกรองน้ำให้แก่ผู้นำชุมชนในพื้นที่ บ้านฟาร์มสัมพันธกิจ บ้านเมืองงิม และบ้านริมกก เพื่อนำไปติดตั้งและใช้งานจริง ช่วยให้ประชาชนในพื้นที่สามารถเข้าถึงน้ำสะอาดได้อย่างรวดเร็ว พร้อมสร้างความอุ่นใจท่ามกลางสถานการณ์ที่ยังต้องเฝ้าระวังอย่างต่อเนื่อง
ศ.ดร.ยศชนัน ยังกล่าวขอบคุณและให้กำลังใจเครือข่ายนักวิจัยและพันธมิตรทุกภาคส่วน ทั้ง สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (NANOTEC) สถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน มหาวิทยาลัยต่างๆ รวมถึงผู้นำชุมชนในพื้นที่ ที่ร่วมกันทำงานอย่างหนัก จนสามารถพัฒนานวัตกรรมและนำมาใช้แก้ปัญหาให้ประชาชนได้อย่างเป็นรูปธรรม
อีกหนึ่งความสำเร็จสำคัญ คือเทคโนโลยีทั้งหมดได้รับการคิดค้นและพัฒนาโดย นักวิจัยไทย ใช้วัตถุดิบภายในประเทศเป็นหลัก ช่วยลดต้นทุน เพิ่มความสามารถในการพึ่งพาตนเอง และยังเป็นโอกาสในการต่อยอดอุตสาหกรรมและเทคโนโลยีน้ำของไทย
“เรากำลังเปลี่ยนวิกฤตสารหนูให้เป็นโอกาส ยกระดับนวัตกรรมเทคโนโลยีน้ำของไทยให้แข็งแกร่ง พร้อมต่อยอดสู่การช่วยแก้ปัญหาคุณภาพน้ำในระดับสากลในอนาคต”
รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวง อว. ย้ำว่า การแก้ปัญหาในระดับพื้นที่ไม่สามารถขับเคลื่อนด้วยหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่งเพียงลำพัง แต่ต้องอาศัยพลังความร่วมมือจากทุกภาคส่วน ทั้งหน่วยงานรัฐ นักวิจัย มหาวิทยาลัย องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ผู้นำชุมชน และประชาชน
เพราะเมื่อทุกฝ่ายมีเป้าหมายร่วมกัน คือ “ช่วยคนไทยด้วยกัน” ความร่วมมือจึงเกิดขึ้น และเป็นพลังสำคัญที่จะผลักดันให้การแก้ไขปัญหาวิกฤตน้ำครั้งนี้เดินหน้าได้อย่างต่อเนื่อง
“อว. จะจับมือกับทุกภาคส่วน ทำงานอย่างต่อเนื่อง เพื่อคืนน้ำสะอาด และคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นให้กับพี่น้องชาวเชียงรายอย่างยั่งยืน” ศ.ดร.ยศชนัน กล่าว
