สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ร่วมกับเครือข่ายเยาวชนลดปัจจัยเสี่ยง มูลนิธิเด็กเยาวชนและครอบครัว จัดกิจกรรม “Good Life Vibe Good ชีวิตดี เทสดี มีทางเลือก #วัยรุ่นเทสดี” เนื่องในวันเยาวชนแห่งชาติ 20 กันยายน เพื่อเปิดพื้นที่ให้คนรุ่นใหม่สะท้อนมุมมองการใช้ชีวิตอย่างสร้างสรรค์ พร้อมส่งเสริมให้เยาวชนห่างไกลจากปัจจัยเสี่ยงทางสุขภาพ
นายพิทยา จินาวัฒน์ รองประธานกรรมการบริหารแผนคณะที่ 1 สสส. กล่าวว่า ผลสำรวจสุขภาวะเยาวชนไทยอายุ 15-24 ปี ปี 2567 พบแนวโน้มการสูบบุหรี่ลดลงเหลือ 11.15% และการดื่มแอลกอฮอล์ลดลงเหลือ 24.8% แต่ยังมีประเด็นที่ต้องเฝ้าระวัง โดยเฉพาะนักสูบหน้าใหม่ที่เริ่มสูบช่วงอายุ 15-19 ปี สูงถึง 68.9% ขณะที่ปัญหาดื่มแล้วขับเกี่ยวข้องกับอุบัติเหตุทางถนนกว่า 33% และพบเยาวชนเล่นพนันออนไลน์ 32.3% หรือประมาณ 2.9 ล้านคน
ขณะเดียวกัน ปัญหาความรุนแรงในครอบครัวและทางเพศเพิ่มขึ้น 40% จากปีก่อน โดยมีแอลกอฮอล์และยาเสพติดเป็นปัจจัยกระตุ้นสำคัญ สสส. จึงทำงานร่วมกับภาคีเครือข่ายทั้งด้านวิชาการ การรณรงค์ และการทำงานเชิงพื้นที่ เพื่อสร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยและลดปัจจัยเสี่ยงสำหรับเด็กและเยาวชน
ด้าน นางสาวศุภัทรา ภาแก้ว ผู้ประสานงานเครือข่ายเยาวชนลดปัจจัยเสี่ยง เปิดเผยผลสำรวจความคิดเห็นเยาวชน 2,035 คน ในกรุงเทพฯ และปริมณฑล ระหว่างวันที่ 8-14 กันยายน 2569 พบว่า เยาวชนส่วนใหญ่เลือกผ่อนคลายความเครียดด้วยการเล่นเกม ดูซีรีส์ ฟังเพลง วาดรูป ทำอาหาร ออกไปเที่ยว เดินตลาดนัด นั่งคาเฟ่ รวมถึงพูดคุยระบายกับคนที่ไว้ใจ โดย 95.9% เห็นว่ากิจกรรมสร้างสรรค์และสภาพแวดล้อมที่ดีช่วยเพิ่มความสนุกและอยากมีส่วนร่วม
สำหรับความหมายของ “Good Life” เยาวชน 42.9% มองว่าคือการมีสุขภาพกายและจิตที่ดี ไม่เครียดสะสม ขณะที่ 43.5% มองว่าคือการมีอิสระและได้ทำในสิ่งที่รัก ส่วนการเป็น “คนเทสดี” ในมุมมองคนรุ่นใหม่ ประกอบด้วยการดูแลสุขภาพ รูปร่าง หน้าตา และสุขภาวะจิตใจ 58.7% มีสไตล์การแต่งกายหรือบุคลิกภาพที่เป็นตัวเอง 55.2% และรู้จักปฏิเสธสิ่งที่ไม่ดี เลือกสิ่งที่ดีให้ชีวิต 54.8%
ปัจจัยเสี่ยงที่เยาวชนมองว่ามีอิทธิพลใกล้ตัวมากที่สุด ได้แก่ เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ 31.1% บุหรี่และบุหรี่ไฟฟ้า 27.5% ยาเสพติด 12.6% และการพนัน 8% โดยเหตุผลที่เริ่มเข้าไปเกี่ยวข้องมาจากความต้องการเป็นที่ยอมรับของเพื่อน 31.1% และใช้เป็นทางระบายความกดดัน 30%
อย่างไรก็ตาม เมื่อถูกชักชวนให้เข้าไปยุ่งเกี่ยวกับปัจจัยเสี่ยง เยาวชนเลือกใช้วิธีปฏิเสธตรงๆ ว่าไม่ชอบ แต่ยังเป็นเพื่อนกันได้ 46.2% รองลงมาอ้างว่าติดธุระหรือแพ้กลิ่น 19.1% และเบี่ยงเบนไปทำกิจกรรมอื่น 12.1% เช่น ชวนกินอาหาร เล่นบอร์ดเกม หรือออกกำลังกาย นอกจากนี้ 86.2% เห็นว่าการไม่ยุ่งเกี่ยวกับปัจจัยเสี่ยงทำให้ดูเทสดีและมีสไตล์ โดยมีแรงจูงใจจากความรักและเป้าหมายในอนาคต 40.8% ขณะที่ 77.7% เห็นว่าคนรุ่นใหม่ให้ความสำคัญกับการดื่มแอลกอฮอล์ลดลงตามเทรนด์โลก
ด้าน “ต่อ” ธนภพ ลีรัตนขจร นักแสดงชื่อดัง กล่าวว่า ชีวิตคนเราต้องพบกับทางแยกและตัดสินใจว่าจะเลือกเดินไปทางไหน พร้อมฝากถึงเยาวชนว่า Role Model ที่ดีที่สุดคือตัวเอง หากต้องการประสบความสำเร็จควรทำตัวเองให้แข็งแรง ใช้ชีวิตอย่างมีสติ และคิดให้รอบคอบก่อนตัดสินใจเกี่ยวกับปัจจัยเสี่ยงหรืออบายมุข เพราะไม่คุ้มที่จะนำอนาคตไปเสี่ยง
ขณะที่ นางสาววรินท์พร สุขลาภ แกนนำเยาวชนลดปัจจัยเสี่ยง เล่าประสบการณ์ว่า การเข้าร่วมทำงานกับเครือข่ายทำให้มีความรู้เกี่ยวกับปัจจัยเสี่ยงมากขึ้น กล้าแสดงออก และมีโอกาสเผยแพร่ความรู้เรื่องโทษของเหล้า ยาเสพติด บุหรี่ไฟฟ้า และการพนัน
หนึ่งในความภาคภูมิใจคือการช่วยคุณแม่ลดและเลิกบุหรี่ไฟฟ้า หลังพบว่าคุณแม่สูบบุหรี่ไฟฟ้าค่อนข้างหนักและมีปัญหาสุขภาพ จึงชวนเข้าร่วมกิจกรรมรณรงค์ลดปัจจัยเสี่ยง จนสามารถลดการสูบและเลิกได้ในที่สุด ส่งผลให้สุขภาพโดยรวมดีขึ้น พร้อมสะท้อนว่า “อยากอยู่กับคนที่รักไปนานๆ” ซึ่งเป็นแรงผลักดันสำคัญในการเปลี่ยนแปลงชีวิตของครอบครัว
