ท่ามกลางการเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจสีเขียวและเป้าหมาย Net Zero ผู้ประกอบการ SMEs/MSMEs ไทยกำลังเผชิญความท้าทายทั้งด้านเงินทุน เทคโนโลยี ทักษะ และข้อกำหนดด้านสิ่งแวดล้อม การเปลี่ยนผ่านอย่างเป็นธรรม (Just Transition) จึงเป็นกลไกสำคัญที่จะช่วยให้ธุรกิจขนาดเล็กปรับตัวได้ทัน ลดความเหลื่อมล้ำ และเติบโตไปพร้อมกับเศรษฐกิจไทย โดยไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง
ภายในงานสัมมนา “ESG Symposium 2026” ภายใต้แนวคิด “ASEAN in Action: Powering Inclusive Green Transition” ซึ่งจัดขึ้นเมื่อวันที่ 1 กันยายน 2569 โดย SCG ได้เปิดเวทีแลกเปลี่ยนมุมมองและสร้างความร่วมมือจากทุกภาคส่วน เพื่อผลักดันการเปลี่ยนผ่านสู่ความยั่งยืนที่ทุกคนสามารถเข้าถึงโอกาสได้อย่างทั่วถึง
💚 SMEs/MSMEs หัวใจเศรษฐกิจไทย แต่ยังติดข้อจำกัดด้านทุนและเทคโนโลยี
ข้อมูลจาก Boston Consulting Group (BCG) และ World Business Council for Sustainable Development (WBCSD) ระบุว่า การเปลี่ยนผ่านอย่างเป็นธรรมต้องคำนึงถึงการกระจายต้นทุนและผลประโยชน์จากการเปลี่ยนแปลงด้านสภาพภูมิอากาศและความยั่งยืนอย่างทั่วถึง โดยเฉพาะกลุ่ม SMEs/MSMEs และชุมชนที่ได้รับผลกระทบโดยตรง
สำหรับประเทศไทย SMEs/MSMEs มีสัดส่วนประมาณ 99% ของจำนวนธุรกิจทั้งหมด และสร้างผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (GDP) ราว 35% แต่ผู้ประกอบการจำนวนมากยังเผชิญข้อจำกัดสำคัญ ได้แก่
* ขายดีแต่เข้าถึงเงินทุนยาก แม้จะมีคำสั่งซื้อหรือยอดขายเติบโต แต่ขาดงบการเงินหรือหลักทรัพย์ค้ำประกันตามเงื่อนไขสินเชื่อ
* มีโอกาสแต่ขาดเงินทุนหมุนเวียน ไม่สามารถลงทุนปรับปรุงเครื่องจักร เทคโนโลยี หรือมาตรฐานการผลิตเพื่อรองรับคำสั่งซื้อขนาดใหญ่ได้ทันเวลา
* ขาดทักษะและเทคโนโลยี ทำให้ไม่สามารถปรับตัวตามกติกาการค้าและมาตรฐาน ESG ที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว
หากธุรกิจขนาดเล็กไม่สามารถเข้าถึงโอกาสในการปรับตัวได้ อาจส่งผลให้เกิดช่องว่างความเหลื่อมล้ำที่กว้างขึ้น กระทบต่อการจ้างงาน ห่วงโซ่อุปทาน และความสามารถในการแข่งขันของเศรษฐกิจไทยในระยะยาว
💚 Just Transition ไม่ใช่แค่เรื่องสิ่งแวดล้อม แต่ต้องไม่ทิ้งคนตัวเล็กไว้ข้างหลัง
การเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจสีเขียวอาจสร้างผลกระทบต่อหลายระดับ ตั้งแต่แรงงาน ชุมชน ผู้ประกอบการ ไปจนถึงเศรษฐกิจระดับประเทศ
ตัวอย่างเช่น หากโรงงานที่ปล่อยคาร์บอนสูงต้องปิดกิจการ แรงงานอาจสูญเสียงาน ขณะที่ชุมชนซึ่งพึ่งพารายได้จากโรงงานก็ได้รับผลกระทบตามไปด้วย หรือเมื่ออุตสาหกรรมต้องปรับเปลี่ยนไปใช้พลังงานสะอาด ผู้ประกอบการจำเป็นต้องลงทุนเพิ่มเติมเพื่อให้สามารถดำเนินธุรกิจต่อไปได้
ดังนั้น Just Transition จึงเป็นแนวทางที่ผสานการเปลี่ยนแปลงด้านเทคโนโลยี สิ่งแวดล้อม และโครงสร้างเศรษฐกิจ เข้ากับมิติทางสังคมและคุณภาพชีวิต โดยเปิดโอกาสให้ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทุกกลุ่มมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ เพื่อให้การเปลี่ยนผ่านเกิดขึ้นอย่างเป็นธรรมและไม่มีใครถูกทิ้งไว้ข้างหลัง
💚 4 ประโยชน์ที่ SMEs/MSMEs จะได้รับจาก Just Transition
การเข้าร่วมกระบวนการเปลี่ยนผ่านอย่างเป็นธรรมจะช่วยให้ SMEs/MSMEs มีโอกาสเติบโตและแข่งขันในเศรษฐกิจยุคใหม่ได้มากขึ้น โดยมีประโยชน์สำคัญ 4 ด้าน ได้แก่
1\. เข้าถึงเงินทุน เทคโนโลยี และตลาดได้มากขึ้น
ช่วยลดข้อจำกัดในการเข้าถึงแหล่งเงินทุนหมุนเวียน เทคโนโลยี และช่องทางการจำหน่าย รวมถึงการใช้ข้อมูลทางเลือก (Alternative Data) เพื่อสร้างประวัติทางการเงินและเพิ่มโอกาสในการขอสินเชื่อ
2\. เติบโตในเศรษฐกิจสีเขียวและดิจิทัลได้อย่างทั่วถึง
สนับสนุนให้ธุรกิจขนาดเล็กปรับตัวและพัฒนาศักยภาพได้ทันต่อการเปลี่ยนแปลง โดยไม่ถูกผลักออกจากระบบเศรษฐกิจ
3\. ปรับตัวทันมาตรฐานและกติกาการค้าใหม่
ช่วยให้ผู้ประกอบการเตรียมพร้อมต่อข้อกำหนดด้านสิ่งแวดล้อม การใช้เทคโนโลยีดิจิทัล และมาตรฐาน ESG ซึ่งมีบทบาทสำคัญต่อการเข้าถึงตลาดและห่วงโซ่อุปทานในอนาคต
4\. เพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันระยะยาว
การยกระดับผลิตภาพ การใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรม ตลอดจนการเข้าถึงเงินทุนและตลาด จะช่วยให้ SMEs/MSMEs ไทยสามารถเติบโตไปพร้อมกับเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำและเศรษฐกิจดิจิทัลได้อย่างยั่งยืน
💚 ปลดล็อก SMEs สร้างห่วงโซ่อุปทานที่แข็งแกร่ง หนุนเศรษฐกิจไทยเติบโตทั่วถึง
หากการเปลี่ยนผ่านอย่างเป็นธรรมเกิดขึ้นได้จริง จะสร้างผลเชิงบวกต่อเศรษฐกิจไทยในวงกว้าง ทั้งการเพิ่มโอกาสให้ผู้ประกอบการรายย่อยและวิสาหกิจชุมชนเข้าถึงแหล่งทุน การสร้างห่วงโซ่อุปทานที่ครอบคลุม (Inclusive Supply Chain) และการกระจายผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจไปยังแรงงาน ผู้ประกอบการ และชุมชนอย่างทั่วถึง
เมื่อ SMEs/MSMEs สามารถปรับตัวได้ ธุรกิจขนาดใหญ่ก็จะมีคู่ค้าที่เข้มแข็งและยืดหยุ่นมากขึ้น ส่งผลต่อขีดความสามารถในการแข่งขันของภาคอุตสาหกรรมไทยในตลาดโลก
💚 SCG เปิดเวที ESG Symposium 2026 เชื่อมความร่วมมือสู่การปฏิบัติจริง
SCG ระบุว่า การแก้ไขข้อจำกัดเชิงโครงสร้างของ SMEs/MSMEs ไม่สามารถดำเนินการโดยภาคส่วนใดเพียงลำพัง แต่ต้องอาศัยความร่วมมือจากภาครัฐ สถาบันการเงิน แพลตฟอร์มดิจิทัลและเทคโนโลยี ภาคเอกชนรายใหญ่ รวมถึงเครือข่ายผู้ประกอบการ
จึงจัดงาน ESG Symposium 2026 เพื่อเปิดพื้นที่ให้ทุกภาคส่วนร่วมกันออกแบบระบบนิเวศทางธุรกิจ (Ecosystem) และกำหนดกลไกสนับสนุนที่ช่วยให้ SMEs/MSMEs เข้าถึงความรู้ เงินทุน เทคโนโลยี และตลาดได้อย่างเป็นรูปธรรม
ทั้งนี้ สามารถติดตามข้อสรุปสำคัญและการแถลงข่าวครั้งใหญ่ในวันที่ 6 ตุลาคม 2569 เพื่อร่วมขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทยให้เติบโตอย่างเข้มแข็ง ยั่งยืน และเป็นธรรมไปด้วยกัน
